Menselijke redactie in tijden van AI: 5 onmisbare redenen

25 september

Een tekst redigeren, dat kan AI toch ook? Die vraag krijgen we steeds vaker en inderdaad: AI wordt steeds slimmer. Maar kun je AI echt laten redigeren? Wij namen de proef op de som en ontdekten 5 redenen waarom menselijke redactie onmisbaar blijft.

Het experiment

Om erachter te komen of AI kan redigeren, hebben we een experiment gedaan met ChatGPT. We vroegen ChatGPT zelf naar het antwoord en hebben vervolgens getest met (anonieme) redigeerkwesties uit onze dagelijkse praktijk. Natuurlijk is dit geen wetenschappelijk verantwoord onderzoek, maar het geeft wel een beeld van wat AI momenteel kan. En vooral: wat nog niet. Waarom is een redacteur beter dan AI?

Reden 1. AI vindt zelf dat menselijke redactie beter is

Op de vraag: ‘Kan AI redigeren’ antwoordt ChatGPT in eerste instantie in het Noors … Vooruit, dat kan gebeuren. We gebruiken ChatGPT anoniem en stellen een korte vraag uit het niets zonder context. Dat is natuurlijk niet hoe je AI moet gebruiken. Maar toch: om te redigeren moet je allereerst de taal kennen.

ChatGPT gaat over in foutloos Nederlands en geeft aan dat AI goed kan helpen met het bewerken van tekst (en audio, video en afbeeldingen). Maar let op: ga je door en vraag je of AI net zo goed kan redigeren als een menselijke redacteur, dan volgt een genuanceerder antwoord. ChatGPT geeft aan moeite te hebben met:

• creatieve teksten
• jargon
• het beoordelen van teksten in bredere context
• tussen de regels door lezen
  
  

Laat dat nu net zijn waar onze klanten Emma Handson voor inschakelen: onze redacteuren redigeren onder meer medische teksten en notulen van pensioenfondsvergaderingen. Dan heb je veel te maken met jargon. We houden rekening met huisstijl en doelgroep, en niet te vergeten: we denken mee met de klant, terwijl AI alleen doet wat is gevraagd. Als je geluk hebt … 😉

Reden 2. AI kan niet omgaan met vertrouwelijkheid

Ok, AI kan dus een tekst redigeren, maar hoe goed gaat dat dan? Eigenlijk loopt ons experiment hier al vast: de teksten die Emma Handson redigeert, zijn niet voor ieders ogen bestemd. Die kun je niet zomaar voeren aan een willekeurige AI-tool. Als je ChatGPT dus vertrouwelijke documenten wilt laten redigeren, moet je de teksten anonimiseren en moet je ervoor zorgen dat de teksten niet herleidbaar zijn naar een persoon of organisatie. Dit kost stiekem best wel wat tijd. En dat terwijl AI juist vaak wordt ingezet om tijd te besparen.

De redacteuren bij Emma Handson weten wél om te gaan met vertrouwelijkheid. Dat betekent dat je de tekst alleen maar hoeft in te sturen en vervolgens kant-en-klaar retour ontvangt. Dat zou zomaar eens sneller kunnen zijn. Je hebt er in ieder geval minder omkijken naar.

Reden 3. AI werkt op basis van patroonherkenning

Omdat veel mensen AI als sparringpartner zien, zou je bijna vergeten dat het een computer is. Dat betekent dat AI niet redigeert op basis van taalregels, maar op basis van patroonherkenning. Dat blijkt als we ons experiment vervolgen met losse zinnen met fouten die onze redacteuren in de dagelijkse praktijk tegenkomen.

Veelvoorkomende fouten als ‘ik besef me’ (een contaminatie van ‘ik besef’ en ‘ik realiseer me’) en  ‘persé’ (in plaats van ‘per se’) haalt ChatGPT er feilloos uit. Maar de tool gaat de mist in als we een zin voorleggen met een minder voorkomende fout: ‘De oplossingen worden voorgeschetst’. Voorschetsen is een contaminatie van ‘schetsen’ en ‘voorstellen’, maar ChatGPT vindt het woord prima.

Omdat redacteuren werken op basis van officiële taalregels, herkennen zij ook minder voorkomende verhaspelingen, die je toch echt niet in je tekst wilt hebben. Redacteuren halen hierdoor meer fouten uit de tekst dan AI.

Reden 4. AI is niet goed met jargon en denkt niet verder

AI heeft zelf al toegegeven jargon niet altijd te begrijpen en dat blijkt als we verdergaan met ons experiment. We geven wederom een voorbeeld uit onze praktijk en voor de duidelijkheid zeggen we erbij dat het om een tekst in medische context gaat: ‘een gelardeerde hand’. ChatGPT ziet dat er iets niet klopt, want ‘larderen’ is ‘doorrijgen met stukjes spek’. Maar wat het dan wel moet zijn?

Onze redacteuren, bekend met medische teksten, zien direct dat het een simpele tikfout betreft: ‘een gelaedeerde hand’ is namelijk een hand met een laesie, een verwonding.

Typisch: AI kent beide termen, maar koppelt ze niet aan elkaar, omdat ze in de massa van het internet niet vaak bij elkaar voorkomen. Een redacteur kijkt breder en herkent de menselijke denkfout.

Reden 5. AI heeft geen zelfcorrigerend systeem

AI is altijd vol zelfvertrouwen, ook als het antwoord niet blijkt te kloppen. Over ‘afveilen’ legt ChatGPT zonder voorbehoud uit dat ‘afveilen is afgeleid van veilen – gladmaken van nagels’. Sorry Chat, veilen (te koop aanbieden op een veiling) is toch echt iets anders dan vijlen (gladmaken met een vijl). Vraag maar aan Evert Kwok.

AI wil ook dat we ‘gedachtesprongetjes’ schrijven als ‘gedachtensprongetjes’, maar helaas: opnieuw fout. Hoewel de meeste samenstellingen in het Nederlands een tussen-n krijgen (de kracht van de massa en ‘dus’ de logica van AI), geldt dat hier niet, omdat gedachte een meervoud heeft op zowel -s als -n.

Gewezen op zo’n fout geeft ChatGPT dat ruiterlijk toe, maar je moet er wel naar vragen. AI zegt niet gauw: ‘Ik weet het niet’. Mensen zijn ook niet onfeilbaar, maar wij weten dat van onszelf en bouwen garanties in om fouten te voorkomen. Een redacteur die twijfelt, gaat op zoek in naslagwerken of doet navraag bij collega’s. Bij veel correcties zorgen we zelfs voor een tweede check door een collega. Dat biedt zekerheid.

Conclusie

Dus: kun je AI je tekst laten redigeren? Wij denken van niet.

• Als je zelf sterk bent in taal en dat belangrijk vindt, weet je dat AI niet perfect is. Alleen een menselijke redacteur die dagelijks met teksten bezig is, haalt alle fouten uit je tekst en doet nuttige suggesties waar je ook echt mee verder kunt.
• Als je niet sterk bent in taal, is het erg lastig de output van AI goed te beoordelen. Laat het over aan de experts en je kunt erop vertrouwen dat je in no time je tekst foutloos terugkrijgt, klaar om te versturen.
  
  

Vermijd verwarring en laat het redigeren aan mensen over

Nog één laatste voorbeeld: AI geeft als tip: ‘Vermijdt verwarring’. Au! Zo’n gebiedende wijs moet toch écht zonder -t. (Vergelijk: ‘Voorkom verwarring’.) Vermijd dus verwarring en schakel een redacteur in als je zeker wilt weten dat je tekst correct is. De redacteuren van Emma Handson redigeren je tekst zo nodig binnen 24 uur en maken die verzendklaar. Wel zo handig!

Denk je trouwens dat de spelling niet uitmaakt, omdat mensen toch wel weten wat je bedoelt? Bekijk dan waarom redigeren belangrijk is.